Soorten stopcontacten en schakelaars
Geaarde stopcontacten zijn de standaard in huis en zorgen voor een veilige aansluiting van elektrische apparaten. Je herkent ze aan de metalen contactpunten in het stopcontact, dan wordt het ook een stopcontact met randaarde (RA) genoemd. Deze voeren eventuele lekstromen veilig af en zorgen voor extra bescherming.
Stopcontacten met randaarde zijn vooral geschikt voor natte en vochtige ruimtes, zoals de keuken, badkamer, garage en buiten. Ongeaarde stopcontacten komen voornamelijk voor in oudere installaties en droge ruimtes. Veel stopcontacten zijn verkrijgbaar als enkele, dubbele of meervoudige variant. Handig als je meerdere apparaten wilt aansluiten zonder losse stekkerdozen.
Inbouw of opbouw?
Of je een stopcontact inbouwt of op de muur monteert, hangt af van de situatie. Een
Ook voor specifieke toepassingen zijn er geschikte stopcontacten. Zo zijn er speciale uitvoeringen voor holle wanden en inbouw stopcontacten voor kabelgoten. Die zie je vaak terug in werkplaatsen, garages en kantoren. Zo kies je altijd een stopcontact dat past bij jouw project.
Info
Stopcontacten en schakelaars installeer je op een hoogte van ca. 115 cm boven de vloer, of als verdeeldoos 30 cm boven de vloer en onder het plafond.
Afwijkingen tot 15 cm zijn daarbij echter heel normaal. In barrièrevrije ruimtes is de montagehoogte eventueel lager.
Een geaard stopcontact kan meer dan alleen stroom leveren. Afhankelijk van jouw wensen kun je kiezen voor extra functies die zorgen voor meer comfort, veiligheid of bescherming. Er zijn speciale uitvoeringen beschikbaar voor verschillende ruimtes, zoals voor opslag en werkruimtes. Bekijk hieronder welke extra functies een geaard stopcontact kan hebben:
laad eenvoudig kleine apparaten op, zoals smartphone of tablet. : voorkomt dat kinderen voorwerpen of vingers in het stopcontact steken. - Klapdeksel: beschermt het stopcontact tegen vuil en vocht.
- Afsluitbaar deksel: voorkomt dat onbevoegden op jouw kosten stroom bij je kunnen aftappen.
Voor ruimtes waar het soms nat wordt, kun je ook
Tips voor stekkerdozen
- Let op het typeplaatje op je stekkerdoos.
zijn normaal gesproken met 3680 watt belastbaar. En dat wordt bij gebruik van waterkokers, broodroosters, etc. snel bereikt. Als je de maximale belastbaarheid van je stekkerdoos overschrijdt, ontstaat er brandgevaar. - Verbind nooit meerdere stekkerdozen met elkaar.
- Met uitschakelbare stekkerdozen kun je bovendien apparaten die geen in-/uitschakelaar hebben van het stroomcircuit scheiden.
- Controleer elke paar jaar de conditie van je stekkerdozen; deze worden ook ouder.
Afgezien van het stopcontact bestaan schakelaars uit drie delen: inzetstuk, frame en afdekking. Het visueel minst aantrekkelijke inzetstuk is verborgen in de wand en is verantwoordelijk voor de technische functie. Het frame verbindt de afdekking met het inzetstuk en zo'n afdekraam is verkrijgbaar in een- tot vijfvoudige uitvoeringen.
Afdekkingen zijn qua vorm en functionaliteit afgestemd op de verschillende functies van de schakelaar, zoals
Let op compatibiliteit
Normaal zijn schakelaars fabrikantafhankelijk, waardoor componenten van verschillende fabrikanten niet compatibel zijn. Als je bijvoorbeeld een frame en afdekking van fabrikant A hebt gekocht, moet je ook de inzetstukken van fabrikant A gebruiken. Ook tuimelaars en centraalplaten zijn fabrikantspecifiek op elkaar afgestemd. Binnen een merk zijn de inzetstukken grotendeels met alle series compatibel. Om op safe te spelen, kun je vooraf een professional raadplegen.
Tijdschakelaars
Verlichting die vanzelf aan- en uitgaat? Met een
Je hebt keuze uit mechanische en digitale tijdschakelaars. Een
Bij jou hoeft niet altijd alle verlichting te branden? Gebruik dan dimmers. Hiermee kun je de helderheid van de verlichting individueel bedienen.
- Draaidimmers beschikken over een draaiknop,
- terwijl aanraakdimmers een toetsschakelaar hebben waarmee je de helderheid kunt reguleren en het licht kan in- en uitschakelen.
- Sensor dimmers reageren op het aanraken van het sensorvlak. Als je het vlak langer aanraakt, kun je ook de helderheid reguleren. Als je de dimmer uitschakelt, slaat deze de gekozen helderheid op en stelt deze bij het inschakelen weer in.
Er zijn dimbare en niet-dimbare lampen. Voor de installatie is het belangrijk dat altijd de juiste dimmer met de juiste lamp ingebouwd wordt. Omdat er in het verleden wel eens problemen waren, hebben fabrikanten gekozen voor een eenduidige markering van dimmers en lampen.
De drie letters 'R', 'L' en 'C' geven aan of dimmers en lampen te combineren zijn. Soms zijn de componenten gekenmerkt met één letter, soms met meerdere. Eén daarvan moet overeenstemmen.
| Etikettering | Toegelaten belasting | Betekenis van het etiket |
|---|---|---|
| R | Ohmse belasting | Gloeilampen, ledlampen, hoogspannings halogeenlampen |
| L | Inductieve belasting | Transformatoren, ledlampen, 12V-halogeenspots, laagspannings halogeenlampen, TL-lampen |
| C | Capacitieve belasting | Laagspannings lampen, laagspannings halogeenlampen met elektronische transformator |
| M | Motoren | (bijv. toerentalregelaars) |
Hoogspanning (230V): hoogspannings lampen kunnen direct aan het stopcontact worden aangesloten en met elke gebruikelijke dimmer gedimd worden (dimmer R).
Laagspanning (12V): laagspannings lampen hebben een transformator nodig. Een conventionele (dimmer L) of elektronische transformator (dimmer C).
Tips voor dimmers en lampen
Voor de juiste apparaatcombinatie is het belangrijk dat dimmer en transformator over minstens één dezelfde letter beschikken. Let op: achter een dimmer mogen geen L- en C-belastingen worden gecombineerd, omdat deze niet door de dimmer geregeld kunnen worden.
Kies de dimmer op basis van het type belasting. Ga daarnaast na welke lamp je gebruikt en of deze met een transformator (laagspanning) of direct via de netspanning (230V) werkt. Deze informatie is normaal gesproken te vinden op de verpakking of op de lamp zelf.
Slimme verlichting en schakelmateriaal
Veelgestelde vragen over stopcontacten en schakelaars
In de badkamer is veiligheid extra belangrijk, omdat het een vochtige ruimte is. Kies daarom voor (spatwaterdichte) geaarde stopcontacten met minimaal IP44-bescherming. Zo zijn ze beter beschermd tegen vocht.
Voor buiten is het belangrijk om stopcontacten met een klapdeksel en minimaal IP44-bescherming te kiezen. Staan de stopcontacten op plekken waar ze direct in de regen kunnen staan dan is het belangrijk om een hogere beschermingsklasse te kiezen.
Dat bepaal jij. Beide is mogelijk. Kies de opstelling die het beste past bij jouw ruimte. Horizontale stopcontacten zijn populair in woonruimtes, terwijl verticale varianten ideaal zijn als je weinig ruimte hebt.
Met een enkelpolige schakelaar bedien je een lamp vanaf één plek. Een wisselschakelaar maakt het mogelijk om dezelfde lamp vanaf twee verschillende locaties te bedienen, bijvoorbeeld boven en beneden aan een trap.
Touch-schakelaars bedien je met een lichte aanraking van het oppervlak. Ze zien er strak uit, zijn eenvoudig schoon te maken en passen goed in moderne en slimme woningen.
