Gladde tegels, een steile instap in het bad, een te laag geplaatst toilet. Er kunnen veel struikelgevaren in een badkamer zijn. Niet alleen voor mindervalide of senioren, maar ook voor kinderen, of als je na een ongeluk of operatie tijdelijk krukken nodig hebt.
Een aangepaste badkamer draait vooral om comfort, veiligheid en toekomstbestendigheid. Ook als iemand uit het gezin later een rollator of rolstoel nodig heeft, moet alles eenvoudig bereikbaar en gemakkelijk te gebruiken blijven. Toegankelijkheid betekent dat de badkamer zo is ingericht dat je deze zelfstandig kunt gebruiken, ook als je een lichamelijke beperking hebt. Hierdoor blijf je zoveel mogelijk onafhankelijk en heb je minder snel hulp van anderen nodig. De belangrijkste aandachtspunten opgesomd:
De deur is het liefst minimaal 90 cm breed en heeft geen drempel. Zo voorkom je dat je met je voeten, rollator of rolstoel blijft haken. Is een drempel toch niet te vermijden, bijvoorbeeld door de constructie van de deuropening of een verhoogde vloer? Dan kun je kiezen voor een oprijplaat met een maximale hellingshoek van 10%. Daarmee creëer je een veilige overgang én een nette afwerking.
Houd daarnaast rekening met voldoende bewegingsruimte. Zorg voor minimaal 50 cm vrije ruimte tussen de deurklink en de aangrenzende muur. Deze extra ruimte maakt het voor rolstoelgebruikers gemakkelijker om de deur te openen en zich comfortabel te verplaatsen.
Badkamers zijn in de meeste woningen niet erg groot. Wil je een toegankelijke badkamer creëren, dan is het belangrijk om slim met de beschikbare ruimte om te gaan. Niet alleen moeten de verschillende sanitaire voorzieningen goed bereikbaar zijn, ook is het essentieel dat je voldoende bewegingsruimte overhoudt om je comfortabel en veilig door de badkamer te kunnen verplaatsen.
Houd daarom rekening met een bewegingsruimte van minimaal 120 x 120 cm bij de douche of het bad, het toilet en de wastafel. Maak je gebruik van een rolstoel? Dan is een vrije ruimte van 150 x 150 cm noodzakelijk. Deze bewegingsruimtes mogen elkaar overlappen, waardoor je de beschikbare vierkante meters optimaal kunt benutten.
Om de aangepaste badkamer optimaal in te richten, is goede
Naast goede verlichting kunnen kleurcontrasten bijdragen aan een betere oriëntatie in de badkamer. Door verschillende tegelkleuren te gebruiken, worden afzonderlijke zones duidelijk herkenbaar. Zo kun je bijvoorbeeld de doucheruimte visueel onderscheiden van de rest van de badkamer door daar
Een veilige vloer is een van de belangrijkste onderdelen van een aangepaste badkamer. Een natte badkamervloer kan namelijk glad worden, waardoor de kans op uitglijden en vallen toeneemt. Daarom is het verstandig om te kiezen voor antislip
Let bij de keuze van badkamertegels onder andere op de
Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar de antislipwaarde voor natte ruimtes, vooral als de tegels worden toegepast in de douche. Tegels die geschikt zijn voor gebruik op blote voeten in natte omgevingen worden aangeduid met een B-classificatie. Voor een toegankelijke badkamer is het daarom aan te raden om te kiezen voor R10 B-vloertegels.
Een aangepaste badkamer draait niet alleen om voldoende bewegingsruimte, maar ook om comfort en gebruiksgemak. Een onderrijdbare wastafel en een douche zonder drempel zijn daarbij onmisbaar. Voor extra comfort kun je de douche voorzien van een betegeld zitbankje of een
Daarnaast bieden
Zorg er bovendien voor dat alle belangrijke voorzieningen binnen handbereik zijn. Denk hierbij aan de
Geschikt voor senioren, rolstoelgebruikers of mensen met een beperking?
Voordat je begint met het ontwerpen van een aangepaste badkamer, is het belangrijk om te bepalen voor wie de ruimte geschikt moet zijn. Gaat het om een badkamer die:
- geschikt is voor senioren;
- geschikt is voor mensen met een lichamelijke beperking;
- of volledig rolstoeltoegankelijk is.
Deze doelgroepen hebben namelijk verschillende eisen als het gaat om de inrichting van de badkamer. Waar senioren vooral behoefte hebben aan extra veiligheid en comfort, hebben mensen met een mobiliteitsbeperking of rolstoelgebruikers vaak aanvullende voorzieningen en meer bewegingsruimte nodig.
Een rolstoeltoegankelijke badkamer moet bijvoorbeeld beschikken over extra bewegingsruimte rondom de sanitaire voorzieningen. Ook de doorgang naar de badkamer is belangrijk. Voor rolstoelgebruikers is een deurbreedte van minimaal 90 cm aan te raden, zodat de ruimte zelfstandig en comfortabel toegankelijk blijft. Daarnaast zijn een onderrijdbare wastafel en een drempelloze inloopdouche belangrijk.
Ongeacht de doelgroep zijn er een aantal voorzieningen die in vrijwel iedere aangepaste badkamer bijdragen aan veiligheid en gebruiksgemak. Denk aan een inloopdouche zonder drempel, stevige
MIVA-toilet
Een mindervalidentoilet (MIVA-toilet) moet vooral voldoende ruimte bieden om veilig en zelfstandig gebruikt te kunnen worden. Vooral voor rolstoelgebruikers is voldoende vrije ruimte rondom het toilet essentieel. Het liefst is er naast het toilet genoeg plaats om vanuit de rolstoel direct te verplaatsen op het toilet.
Er wordt aanbevolen om aan één zijde van het toilet minimaal 90 cm extra bewegingsruimte te hebben. Aan de andere zijde is minimaal 30 cm wenselijk. Hierdoor is er voldoende bewegingsruimte voor gebruikers en eventuele verzorgers.
Ook de zithoogte van het toilet speelt een belangrijke rol. Voor rolstoelgebruikers is het prettig wanneer de toiletzitting ongeveer op dezelfde hoogte zit als de rolstoel. Daardoor wordt het gaan zitten en opstaan eenvoudiger en veiliger. In veel gevallen ligt een comfortabele zithoogte tussen de 46 en 48 cm.
Voor extra ondersteuning is het aan te raden om het toilet te voorzien van opklapbare steunbeugels aan beide zijden en een rugsteun wanneer er geen spoelreservoir aanwezig is.
| Barrièrevrij | Rolstoeltoegankelijk | |
|---|---|---|
| Hoogte van de toiletbril | 46 - 48 cm | 46 - 48 cm: hoger of lager afhankelijk van de hoogte van de rolstoel. |
| Toiletdiepte | 55 cm | 70 cm |
| Bewegingsruimte om het toilet | 120 x 120 cm | 150 x 150 cm |
| Afstand tussen toilet en muur | Laat minstens 20 cm ruimte vrij tussen de muur en andere badkameraccessoires. | Zorg voor een vrije bewegingsruimte van minimaal 90 x 70 cm (breedte x diepte) naast het toilet en houd aan de andere kant een afstand van 30 cm tot de muur aan. |
| Steunbeugels | Monteer aan beide zijden van het toilet opklapbare steunbeugels op 28 cm boven de zithoogte: de afstand tussen de handgrepen moet 65 - 70 cm zijn. | Installeer opklapbare steunbeugels aan beide zijden van het toilet, 28 cm boven de zithoogte. De lengte moet overeenkomen met de diepte van het toilet plus 15 cm. De afstand tussen de handgrepen moet 65 - 70 cm zijn. Als het toilet maar vanaf één zijde toegankelijk is, installeer dan een schuine handgreep. |
| Toilet rugleuning | Vereist, moet gebruiksvriendelijk zijn. | Montage is vereist, maximaal 55 cm achter de voorrand van het toilet. |
| Toegankelijk bedieningspaneel | - | Moet bereikbaar zijn met armen en handen zonder de zitpositie te veranderen; contactloze bediening is ook een optie. |
Douche zonder drempel
Een inloopdouche en een drempelloze douche worden vaak als hetzelfde gezien, maar er is een belangrijk verschil. Een drempelloze douche heeft geen opstap of verhoging en loopt naadloos over in de badkamervloer. Dit voorkomt dat je met je voeten, een rollator of een rolstoel blijft haken en maakt de douche dus veiliger en beter toegankelijk.
Voor een goede afwatering wordt de douchevloer meestal voorzien van een lichte helling richting de afvoer. Een
Ook voldoende bewegingsruimte is belangrijk. Voor een toegankelijke douche wordt een vrije ruimte van minimaal 120 x 120 cm aanbevolen. Wanneer de douche geschikt moet zijn voor rolstoelgebruikers, is een vrije ruimte van 150 x 150 cm wenselijk. Hierdoor blijft er voldoende ruimte over om comfortabel te draaien en bewegen.
Daarnaast dragen
| Barrièrevrij | Rolstoeltoegankelijk | |
|---|---|---|
| Doucheafmetingen | Minimaal 120 x 120 cm. | Minimaal 150 x 150 cm. |
| Doucheoppervlak | Antislipoppervlak, moet geschikt zijn voor gebruik met een rollator: tegels R10 B. | Antislipoppervlak, moet rolstoeltoegankelijk zijn: tegels R10 B. |
| Toegang tot de douche | Gelijk met de grond of op grondniveau, met een lichte helling voor waterafvoer. | Gelijk met de grond of op grondniveau, met een lichte helling voor waterafvoer. |
| Zitting en handgrepen | Kan ook achteraf nog worden toegevoegd, laat dan wel het draagvermogen van de muur controleren. | Een (opklapbare) douchestoel met een zithoogte van 46 - 48 cm en een diepte van circa 45 cm. Bevestig aan beide zijden opklapbare handgrepen op 28 cm boven het zitvlak en op een afstand van 65 - 70 cm van de zitting (de optimale lengte komt overeen met de zitdiepte plus 15 cm). |
| Douchekraan | Contactloze kraan met temperatuurbegrenzer of een douchekraan met thermostaat. | De kraan moet vanuit een zittende positie bereikbaar zijn en dient ongeveer 85 cm boven de douchebodem gemonteerd te worden. |
Instapbad
Voor mensen met een mobiliteitsbeperking kan het in- en uitstappen van een bad een uitdaging zijn. Toch blijft een bad voor veel mensen een waardevolle toevoeging, bijvoorbeeld voor ontspanning, pijnverlichting of therapeutisch gebruik. Een praktische oplossing is een instapbad. Dit type bad beschikt over een deur en een lage instap, waardoor je veel gemakkelijker en veiliger in en uit bad kunt stappen dan bij een traditioneel ligbad.
Voor extra veiligheid kun je het bad voorzien van een antislipbodem of antislipmat, een badzitje en stevig geplaatste
Bij het ontwerpen van een aangepaste badkamer is het verstandig om rekening te houden met toekomstige aanpassingen. Zorg daarom voor voldoende ruimte rondom het bad, zodat indien nodig later een hulpmiddel zoals een badlift geplaatst kan worden.
Liever je bestaande bad behouden?
Een baddeur in je bestaande bad plaatsen is een slimme en goedkope manier om de instap te verlagen en de veiligheid te verbeteren, zonder dat je een volledige badkamerrenovatie hoeft uit te voeren.
Barrièrevrije wastafel
Een barrièrevrije wastafel moet comfortabel te gebruiken zijn, zowel staand als zittend. Daarom wordt vaak gekozen voor een onderrijdbare wastafel, waarbij de ruimte onder de wastafel vrij blijft. Een traditionele wastafelkast is daarbij meestal niet mogelijk, omdat deze de beenruimte beperkt voor rolstoelgebruikers.
Een ondiepe wastafel met een ruimtebesparende sifon of een weggewerkte afvoer biedt extra comfort en voorkomt dat je met je benen tegen leidingen of afvoeren stoot. Daarnaast is het belangrijk dat de wastafel op de juiste hoogte wordt geplaatst en dat alle bedieningselementen goed bereikbaar zijn vanuit een zittende positie.
Ook de keuze van de
Door te kiezen voor een onderrijdbare wastafel, voldoende beenruimte en gebruiksvriendelijke bediening ontstaat een veilige en comfortabele plek die geschikt is voor zowel senioren, mindervalide of rolstoelgebruikers.
Wil je de extra opbergruimte van een wastafelmeubel niet missen? Geen probleem. Tegenwoordig zijn er modellen die, wanneer ze opengeklapt zijn, een uitsparing bieden voor een rollator of rolstoel. Zo kun je je spullen opbergen en toch dicht genoeg bij de kraan komen om er gemakkelijk bij te kunnen. Zorg er wel voor dat je de kraan niet verder dan 40 cm van de voorrand van de wastafel monteert. Ook de spiegel boven de wastafel moet zowel zittend als staand gebruikt kunnen worden. Het stopcontact moet ook gemakkelijk bereikbaar zijn.
Plattegrond aangepaste badkamer
- Om je aangepaste badkamer optimaal te plannen, begin je met het tekenen van de ruimte op ruitjespapier op een schaal van 1:20. Zo krijg je een duidelijk en overzichtelijk beeld van de beschikbare ruimte.
- Vervolgens plaats je de verschillende sanitaire voorzieningen, zoals het toilet, de wastafel, de douche en het bad, in de plattegrond. Probeer verschillende indelingen uit om te ontdekken welke opstelling het beste werkt. Let daarbij goed op voldoende bewegingsruimte tussen de verschillende onderdelen van de badkamer.
- Controleer daarna of je alle benodigde afmetingen hebt verzameld. Voor een goede badkamerplanning zijn niet alleen de lengte, breedte en hoogte van de ruimte van belang, maar ook de hoogte van eventuele drempels, de positie van ramen en deuren, de locatie van radiatoren of vloerverwarming en de aansluitpunten voor water, afvoer en verlichting. Heb je te maken met schuine plafonds of andere bouwkundige bijzonderheden? Neem deze dan ook mee in je ontwerp.
Tip: het verplaatsen of aanleggen van rioolaansluitingen voor bijvoorbeeld een toilet of douche brengt vaak extra werk en kosten met zich mee. Daarom is het verstandig om je ontwerp zoveel mogelijk af te stemmen op de bestaande aansluitingen en de situatie ter plaatse.
